Bel vrijblijvend
073 - 85 10 480
of
Bel mij terug

Franchise, licenties, agenturen, distributie …

 

Jij als ondernemer kan op verschillende manieren je producten of diensten vermarkten en/of opschalen.
Mogelijk is bijvoorbeeld: agentuur, distributie, franchising of licenties. Het is van groot belang na te denken over je keuze want er zijn forse verschillen.
Graag leg ik je enkele belangrijke verschillen uit om je te inspireren.

 

Allereerst: voor welke vorm je ook kiest, je moet altijd goede afspraken vastleggen, wil je niet het schip ingaan. Denk aan aspecten zoals:

  • Looptijd
  • Opzegtermijnen
  • Betalingstermijnen
  • Voorwaarden
  • Clausules over tussentijds afscheid van elkaar kunnen nemen
  • Non-concurrentiebeding
  • Relatiebeding
  • Know how
  • Geheimhouding
  • Intellectuele eigendomsrechten
  • Aansprakelijkheid
  • Wanprestatie
  • Goodwill
  • Schadevergoeding
  • Overlijden van een van de partijen
  • Overdracht aan een ander
  • Welk recht is van toepassing?
  • Welke rechter is bevoegd (forumkeuze)

 

Agentuur
Een agent bemiddelt bij de totstandkoming van overeenkomsten op naam en voor rekening van jou, de “principaal”.

Een voordeel van agentuur is dat jij mag bepalen tegen welke prijs en overige voorwaarden de agent de producten mag verkopen. Je hebt veel controle, de agent levert je alleen de orders/opdrachten/klanten.
Een nadeel als je werkt met agenten is dat er meer risico bij jou ligt (bijv. qua voorfinanciering). En bij beëindiging van de agentuurovereenkomst moet je een (wettelijk geregelde) vergoeding betalen. Dat kan een flink bedrag zijn: maximaal één jaar de vergoeding van het afgelopen jaar of het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar.

Distributie
In dit geval schakel je wederverkopers in, die jouw diensten/producten zelf in hun eigen onderneming verkopen aan hun eigen klanten. Als je met elkaar stopt, krijg je niet automatisch de klanten van je wederverkoper.

Je kan distributeurs een niet-exclusief distributierecht toekennen, maar je kan ook distributeurs voor bepaalde klantengroepen of bepaalde geografische gebieden een exclusief recht toekennen. Een distributeur handelt (i.t.t. een agent) voor eigen rekening en risico en moet zijn eigen (minimum) verkoopprijs mogen bepalen. Ook mogelijk is selectieve distributie: dan mogen alleen distributeurs die voldoen aan jouw (objectieve) criteria, producten/diensten distribueren.

Licenties
Licenties kun je in vele vormen verlenen, maar hebben altijd betrekking op activiteiten die verboden zijn voor anderen, tenzij je uitdrukkelijke toestemming daarvoor geeft.

In een overeenkomst – vaak voor een jaar – kom jij als licentiegever met de licentienemer voorwaarden overeen, waaronder de licentienemer de licentie mag (en moet!) exploiteren.
Een indruk van de vele mogelijkheden:

  • Een licentie om een bepaald merk en/of methode voor goederen of diensten te gebruiken
  • Een licentie om een geoctrooieerde uitvinding te produceren of te exploiteren
  • Een softwarelicentie
  • Een licentie om een product (na) te maken waarvan het model door een ander gedeponeerd is
  • Een trainingslicentie
  • De rechten die de auteur van een boek of van een muziekwerk aan een uitgever verleent


Franchising

Dit is een in alle opzichten veel verdergaande overeenkomst dan de hierboven genoemde. Vaak is de looptijd 5 jaar. Deze constructie is voor beginners niet geschikt! Jij als franchisegever hebt veel plichten, waaronder een zware zorgplicht richting de franchisenemers.

In het algemeen is het beter met licenties te beginnen en je niet te branden aan (onjuiste) prognoses, marktonderzoek etc. [1]

In een later stadium kun je altijd overstappen naar franchise (ik neem dit ook voor je op in het contract).

Waar agenten vaak meerdere agenturen hebben (zoals voor verschillende merken schoenen), distributeurs vaak meerdere distributieovereenkomsten hebben (zoals voor Ricoh en Canon) en licentienemers soms meerdere licenties exploiteren (zoals voor diverse trainingen), exploiteren franchisenemers één formule (zoals De Hypotheker of McDonalds). Daaruit bestaat dus hun hele onderneming.

Bij franchising geeft de franchisegever aan een andere onderneming (de franchisenemer) het recht om gebruik te maken van de franchiseformule. De franchiseformule houdt over het algemeen in dat de franchisenemer tegen betaling gebruik kan maken van knowhow, een uniforme identiteit en uitstraling, waaronder gebruik van de handelsnaam, merk, logo’s, huisstijl, gebruik van ICT-infrastructuur, etc.

Andere kenmerken zijn vaak:

  • Prognoses
  • Marktonderzoek
  • Een exclusief gebied
  • Een verplicht bepaald assortiment
  • Een (minimale) afnameverplichting bij franchisegever of bepaalde derden
  • Handboek
  • Franchiseraad / franchisevereniging
  • Formulemanager
  • (landelijke) reclame voor het geheel
  • Diverse soorten fees, waaronder inschrijfgeld (entreefee), reclamefee, logistieke fee, maandfee, omzetfee ontwikkelfee, etc.

Ben je al toe aan franchise?

Dit is eigenlijk de eerste vraag. Heb je al een goede propositie? Ben jij al ‘franchisable’ of nog pas ‘licensable’?

Bepaald gedrag en bepaalde methoden moeten leiden tot een voorspelbare uitkomst (omzet) voor de franchisenemer. Is dat niet het geval? Dan heb je nog geen franchiseformule en is de franchisenemer te veel aangewezen op zichzelf. Je geeft te weinig toegevoegde waarde als franchisegever. Kies voor een van de andere opties!

What’s in a name?

Nog even iets heel belangrijks.

De benaming van de overeenkomst en de gehanteerde termen zijn niet doorslaggevend voor de aard van je relatie met de ander. Denk niet dat je onder de zware plichten van een franchisegever uit kunt komen door je overeenkomst anders te noemen, zoals licentieovereenkomst of, heel vaag, samenwerkingsovereenkomst/

De Hoge Raad noemt als belangrijkste kenmerken [2]:

  • Het recht om een franchiseonderneming te exploiteren
  • Voor afzet van bepaalde type goederen en/of diensten
  • Tegen een rechtstreekse of indirecte vergoeding
  • Verstrekken van belangrijke knowhow aan franchisenemer

Is voldaan aan deze kenmerken dan is sprake van franchise, of dat nu soft franchise is (vaak bij dienstverlening) of hard franchise (bij supermarkten en fastfoodketens).

Zoals je ziet komt er aardig wat bij kijken!

Heb je vragen over dit artikel? Of wil je advies over en begeleiding naar het beste contract voor jouw bedrijf?
Bel 073 – 58 10 480 of mail vraaghet@uwjurist.nl. Neem ook een kijkje op UwJurist.nl/franchiserecht

Noten:

[1] Kijk bijvoorbeeld eens naar de Europese erecode http://www.nfv.nl/files/NFV%20Europese%20Erecode%20DEF_.pdf en de in ontwikkeling zijnde Nederlandse Franchise Code http://www.franchise.nl/Franchise-Informatie/Nederlandse-Franchise-Code-ontwerp. En er komt wellicht zelfs een Nederlandse franchisewet. Zie voor die stand van zaken bijv. http://www.nfv.nl/nieuws/157/onderbouwing-franchisewet-ontbreekt/

 

[2]  De Hoge Raad stelt: “Een franchiseovereenkomst is een overeenkomst krachtens welke de franchisegever de wederpartij, franchisenemer, tegen rechtstreekse of indirecte geldelijke vergoeding het recht verleent een franchiseonderneming te exploiteren voor de afzet van bepaalde type goederen en/of de verrichting van bepaalde diensten. Deze overeenkomst bevat tenminste verplichtingen met betrekking tot de mededeling door de franchisegever aan de franchisenemer van belangrijke knowhow.”